Futbol Aleminin Olmazsa Olmazı “Futbol Topları”

Adam Eksik Blog‘dan herkese merhabalar. Bu yazımızda sizlere hem futbol topunun tarihçesinden bahsedeceğiz hem de günümüz toplarının endüstri standartları, kalite etkenleri hakkında bilgiler vereceğiz.

Futbol topu dendiği zaman aklımızda beliren ilk şey 32 panelli, siyah ile beyaz renklerden meydana gelen ve çoğumuzun aklında bu ikonik tasarımıyla yer etmiş yuvarlak nesnedir.

Ülkemizde “top” diye tabir edilen bu nesne günümüzden binlerce yıl önce yani M.Ö 200 yılından bu zamana kadar Çin, Mısır, Yunan, Aztek ve Roman toplumlarında dahi çeşitli oyunlar oynamak için üretilip kullanılmıştır.

Eski zamanlarda toplar hayvan mesanesi, bez parçaları, kafa tası, hayvan derisi gibi şeyler kullanılarak yapılırmış. Anlaşılan o zamanlarda da obje tekmelemek, kaleye obje ulaştırmak gibi futbola benzeyen spor müsabakaları varmış. Örneğin Çin’de oynanan spor karşılaşmasının adı “tsu-chu” imiş.

Futbol Topu Nasıl İcat Edildi ?

Futbol topunun gelişim sürecinde endüstri devrimi ile kesişen üretim tarihine ışık tutacaksak önce 1800’lü yıllarda yaşanan gelişmeleri anlatmamız, ardından günümüz üretim bandına varmamız gerekir.

1844 Yılına kadar topların çok net bir fabrika ayarı yoktu, domuz mesanesinin üstüne kaplanan deri yüzey ile müsabakalar sürdürülüyordu.

Mesane yapıları geometrik olarak istenen şekilde ve boyutta standart olmadığı için oyuncular oyununu çok da hesaplanabilir fizik kuralları çerçevesinde idame edemiyordu ve topların da yapısıyla birlikte sağlamlığı çok aşağı seviyedeydi. Maç esnasında topun su emip ağırlaşması ile üzerinde dikişlerin de cildi çizmesi cabası.

1855 yılında şimdiki Goodyear Lastik firmasıyla herhangi bir bağı olmayan Amerikan Kimyager Charles Goodyear ilk lastik futbol topunu imal etmiştir.. İlk topun üretilebilmesini mümkün kılan bilimsel keşfin hikayesi de epey ilginçtir.

Kendisi Orta Amerika’dan bulduğu kauçuk reçinesiyle uzun yıllar uğraşmış, kauçuk reçinesine kükürt uygulayarak yüksek ısıda bunları işleyerek en sonunda sert lastiği keşfetmiştir.

Ortaya çıkan sertleşmiş lastik daha standardize topların yapılmasını mümkün kılmıştır ve 1939 yılında bunun patentini almıştır. Tahmin edebileceğiniz gibi bu buluş zaten bir toptan öte çok daha fazla endüstriyel alanda da kullanım yeri bulmuştur.

1862 Yılında H. J. Lindon adındaki İngiltereli bir deri işçisi şişirilebilen bir top üretmiştir. Bu sistemin fikri de sürekli domuz mesanesi şişirdiği için akciğer hastalığından ölen karısından dolayı aklına gelmiştir. Ürettiği top havası söndürülebilir bir üründür. İlerleyen zamanlarda domuz mesanesinin aksine standart bir şekle sahip olacak topların da bu sayede üretimi yapılabilecektir.

Futbol Topu Ölçüleri Nelerdir ?

1872 Yılında İngiltere Futbol Kurulu toplara bir standart ölçü getirmiştir. Tüm toplar artık 27-28 inch yani 68,6 ve 71,1 cm arasında olacaktır. Ağırlık ise 396 ve 454 Gram arasıdır. 1888 Yılında İngiltere Premier Ligi’nin kurulmasıyla top üretiminde seriye bağlanmıştır.

İlk futbol topu üreticilerinden bir tanesi İngiliz Mitre’dir diğeri ise Glasgow’lu Tomlisonlar’dır. 1900’lü yılların başında futbol epey sevilip tutulan ve kitlesi çığ gibi büyüyen bir spor dalı haline gelmektedir. 1932 yılında üstünde deri bağcık dikişi olmayan “Süpertop” ismi verilen ilk top Arjantinde üretilmiştir.

1940 Yılında Topların dışına ve iç lastiği arasına çeşitli güçlendirici yöntemler ve maddeler uygulanarak dıştaki deri katmanın su emmesinin biz nebze önüne geçilmiştir, 1951 yılında bu deri toplar beyaz boya ile yıkanarak sahalarda beyaz futbol topu kullanılmasının önü açılmıştır.

1960 yılından itibaren deri toplar yerini sentetik materyallerden oluşturulmuş 32 Panelli Topa bırakmıştır. Yazının bu noktadan sonrası günümüz toplarının yakın tarihini anlatmaktadır.

Girişte söylediğimiz gibi günümüzde kullanılan 32 panelli tasarım topa mevcut şeklini veren küresel şeklin adı jeodezik kubbe formudur ve top yapılırken bu yapıyı bulan Mimar Buckminster Fuller’dan esinlenilmiştir.

1970 yılından itibaren Telstar isimli topun ardından bütün Dünya Kupası toplarını günümüze kadar Adidas yapmıştır. 2000’li yılllarda üretim teknikleri ve mühendisliklerin teknolojik olarak üst seviyeye taşınması sayesinde 32 panelli top tasarımında üreticiler ürün çeşitliliğine yönelerek panel sayılarında bazı değişikliklere gitmiş ve topun formundan ödün vermeden tasarımı farklı ama işlevi aynı ürünler ortaya koymuşlardır..

En Kaliteli Futbol Topu Markası

Bu kadar yazıdan sonra en güncel top örneklerine değinelim ve bazı standartlardan bahsedelim. Günümüzde en çok bilinen belli başlı markalar şunlardır.

Adidas, Nike, Molten, Puma, Derbystar, Mitre

Bunların dışında Dünya üzerinde turnuva resmi topu olmayıp az bilinen yada tek tük resmi müsabaka topu olarak kullanılan markalar. Voit, Golty, Mikasa, Joma, Select, Uhlsport.

Dünya üstünde mevcut onlarca futbol turnuvalarında kullanılacak resmi maç toplarını bu linkten inceleyebilirsiniz.

http://football-balls.com/

Resmi müsabakalarda kullanılacak topların karşılaması gereken teknik standartları belirleyen Fifa’dır. Fifa’nın uyguladığı 7 Laboratuar testine göre bir top Fifa Pro Kalite sertifikası alabilir. Bunun dışında Fifa Quality ve IMS denilen geçerlilik sertifikaları vardır.

Bir futbol topunun ağırlığı 420 ve 445 gram arasında, çapı ise 68.5, 69.5 Cm arası olmalıdır. Diğer standartları ve test adımlarını okumak için bu linklere gidebilirsiniz.

https://football-technology.fifa.com/media/1133/2015_fifa-quality-programme-for-footballs_test_criteria.pdf

https://football-technology.fifa.com/media/1024/footballs_testing_manual_2015.pdf

Standart top basıncı 0.8 ve 1 bar arasıdır, bazı topların üstünde bu değer sibobun altında genelde yazıyla belirtilmektedir. 1 bar üstünde hava basmak topun iç lastiğini gereğinden fazla esnetecek ve bu topun kabak diye tabir ettiğimiz yumurtaya benzeyen forma girmesine neden olacaktır.

Şu da bir gerçektir ki halı sahada çoğu insan lisanslı sporcu olmadığı için bu basınc sert gelecek ve oynamayı güçleştirecektir. Elinizdeki topa 0.6 yada 0.7 bar hava basmak daha yararlı olacaktır. Gereğinden fazla sert top çarpacağı oyuncularda da ciddi sakatlıklar yaratabilir. Ağır ve sert toplar özellikle kaleciler açısından ciddi riskler taşımaktadır, parmak kırılması, sarsıntı gibi durumlar yaşanabilir.

Bir topun içindeki lastik günümüzde Lateks yada Bütil’den yapılmaktadır. Dışı işe Polivinil Klorür (PVC), Termo Poliüretan (TPU), Polyester ve Pamuk karışımı ve son olarak Poliüretan (PU) gibi farklı farklı bileşenlerde oluşmaktadır.

En son teknoloji üretimi toplarda panel sayısı düşük, aralardaki bağ da ısıtarak birbirine eritilmek suretiyle yapıştırılmaktadır. Bu hem topun ayrodinamiğinin üst seviyede olmasını hem de su geçirmez olmasını sağlamaktadır.

Son olarak günümüzde futbol toplarının yüzde 75’i Pakistan’ın Pencab eyaletine bağlı Sialkot şehrinde yapılmaktadır. Bir makalemizin daha sonuna geldik. Bir sonraki futbol makalemizde görüşmek dileğiyle..

logo

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir